Beter presteren? Zo doe je dat!

Door: Heidi van Kampen -


Wil jij de ‘topsporter’ in jouw vakgebied of leven worden? Stop dan eens met je benen onder je lijf vandaan rennen en altijd maar door, door, door willen gaan. Presteren is niet een kwestie van maar door gaan, presteren is een kwestie van rennen…én stilstaan!

Beter presteren heeft te maken met ‘over je grenzen gaan’ EN ‘tijd nemen om te herstellen’.

Topsporters weten daar alles van. Zij rusten meer dan dat ze zich inspannen en weten; herstel is een voorwaarde voor succes. Ze maken gebruik van ‘supercompensatie’ om ingenieuze werking van het lichaam ervoor te laten zorgen dat je sterker, sneller en flexibeler wordt en meer uithoudingsvermogen krijgt. Dus zowel beter als meer presteren.

Hoe dat werkt?

De eerste prioriteit van je lichaam is overleven en daarvoor richt het zich op het verbruiken van zo min mogelijk energie. Met beweging heeft het lichaam een soort liefde-haat verhouding. Enerzijds heeft het beweging nodig om goed te kunnen functioneren. Anderzijds wil het energie besparen door ‘energie verbruikende onderdelen’ sterker te maken wanneer dit nodig is óf af te breken wanneer ze niet meer gebruikt worden.

Je merkt dit bijvoorbeeld wanneer je begint met sporten; je conditie en kracht gaan vooruit. Maar wanneer je (tijdelijk) stopt, keldert je conditie en je kracht weer.

Je lichaam doet namelijk iets bijzonders wanneer je het gaat ‘uitdagen’. Wanneer je tijdens een sporttraining over je grens gaat, maak je je lichaam (spierweefsel) een beetje kapot. Je lichaam gaat dan aan de slag om de schade te herstellen, maar zorgt er tevens voor dat het klaar is voor de volgende ‘uitdaging’ en maakt de spieren net iets sterker. Bij een volgende training zul je dus weer net iets meer moeten doen om over je grens te gaan en hiermee jouw prestatie te laten groeien.

Je zou hieruit dus kunnen afleiden dat je dus toch maar gewoon moet blijven door, door, doorgaan?

Dat klopt ook, mits je je lichaam voldoende tijd geeft om te kunnen herstellen!

Om te (blijven) presteren heb je een optimale balans nodig tussen inspanning en herstel.

Balans dus tussen genoeg ‘uitdaging’ om de prestatie te onderhouden of te verbeteren én voldoende (maar ook weer niet te veel) ‘hersteltijd’ voor de opgelopen schade.

Het verminderen van prestaties kan dan ook 2 oorzaken hebben:

  1. Je daagt jezelf niet genoeg uit. Ofwel je blijft in je ‘comfortzone’ en gaat dus niet meer over je grens heen. Je raakt onder belast.
  2. Je daagt jezelf te veel uit. Ofwel je geeft jezelf niet de tijd om te herstellen en jezelf sterker te maken. Je raakt overbelast.

Onderstaande figuur over ‘supercompensatie’ laat dit goed zien.


Voor je mentale prestaties werkt dit exact hetzelfde. Ook de hersenen hebben ‘uitdaging’ nodig, of zoals hoogleraar neuropsychologie Erik Scherder adviseert: 

“Kies de weg van de meeste weerstand”.

Maar, óók ‘hersteltijd’.

Binnen de inspanningsfysiologie is heel veel onderzoek gedaan naar de benodigde mate van herstel bij diverse typen inspanning. Ondanks dat niet iedereen gelijk is, zijn hier toch allerlei gemiddelde standaarden en metingen voor.

Voor het mentale deel van ons lichaam bestaan helaas nog geen standaard tabellen met daarin ‘voor 2 uur inspannend denkwerk moet men 20 minuten in de buitenlucht wandelen om te herstellen’. 

Was het maar zo eenvoudig! Onze hersenen blijken een stuk ingewikkelder.

Wat voor de één inspannend denkwerk is, is voor de ander een peulenschilletje en is nauwelijks ‘uitdaging’ te noemen. Wat voor de een ontspannend sporten is, kan voor de ander juist ook mentaal een uitputtingsslag zijn.

Het vinden van jouw ideale balans vergt dus een behoorlijke mate van zelfonderzoek. Wat kost je energie? Wat levert je energie op? En wat voor type energie is dit, mentaal of fysiek? Wat werkt ontspannend voor jou? Hoe laad je weer op?

Voldoende slaap, beweging, gezonde voeding, tijd om te ontspannen, (samen) leuke dingen doen. Allemaal kunnen ze meewerken aan jouw optimale prestatieniveau. Maar de exacte invulling hiervan is een persoonlijke ontdekkingsreis die alleen jijzelf kunt maken.


PS. Hulp nodig tijdens jouw reis? Meld je aan voor de nieuwsbrief en ontvang automatisch de volgende blog. Natuurlijk kun je ook contact met me opnemen voor persoonlijke ondersteuning.